Podstawy genetyczne i fizjologiczne

Większość ssaków, w tym człowiek, naczelne, świnki morskiej i niektórych gatunków nietoperzy, utraciła zdolność syntezy witaminy C na drodze ewolucji z powodu mutacji w genie kodującym enzym L-gulonolaktonooksydazę (GULO). Enzym ten jest niezbędny do ostatniego etapu konwersji glukozy do kwasu askorbinowego w wątrobie.

U psów sytuacja jest bardziej złożona. Gen GULO jest obecny w genomie psa, w przeciwieństwie do ludzi. Jednak jest on nieaktywny („pseudogen”) z powodu mutacji, które uniemożliwiają wytworzenie funkcjonalnego enzymu. Dlatego też, chociaż pies teoretycznie posiada genetyczne „wyposażenie”, to praktycznie nie jest w stanie wytwarzać własnej witaminy C w ilościach zaspokajających zapotrzebowanie metaboliczne.

Konsekwencje żywieniowe

Ponieważ pies nie syntetyzuje witaminy C, musi ją otrzymywać wraz z dietą. Na szczęście zapotrzebowanie psa na tę witaminę jest stosunkowo niskie, a większość kompletnych i zbilansowanych karm komercyjnych jest wzbogacana w niezbędne witaminy, w tym witaminę C (często w formie stabilnych związków, takich jak askorbinian wapnia).

Dlatego u psów karmionych wysokiej jakości komercyjną karmą rzadko obserwuje się niedobory witaminy C. Niedobór (objawiający się osłabieniem, brakiem apetytu, krwawieniami z dziąseł i obniżoną odpornością) może wystąpić zwłaszcza u sów na niezbilansowanej diecie domowej, psów wycieńczonych oraz osobników z poważnymi chorobami lub w ekstremalnym stresie, bądź z zaburzeniami wchłaniania w przewodzie pokarmowym.

Celowana suplementacja – kiedy ma sens?

Mimo że standardowe żywienie zazwyczaj pokrywa zapotrzebowanie, istnieją sytuacje, w których suplementacja witaminą C bywa zalecana (zawsze po konsultacji z lekarzem weterynarii).

Do takich przypadków należy wspomaganie w stanach zwiększonego zapotrzebowania, w okresie rekonwalescencji, po zabiegach chirurgicznych, w czasie intensywnego treningu lub u psów pracujących (np. psy zaprzęgowe, policyjne). Witamina C jest niezbędna dla syntezy kolagenu, który jest głównym białkiem budulcowym tkanki łącznej, gojących się ran, ścięgien i więzadeł, o czym też warto pamiętać.

Warto pamiętać, iż kwas askorbinowy zapewnia wsparcie zdrowia stawów – działając jako silny przeciwutleniacz, witamina C pomaga neutralizować wolne rodniki powstające w stanach zapalnych stawów (np. w chorobie zwyrodnieniowej). Z tego względu, często jest składnikiem suplementów chondroprotekcyjnych.

Ponadto, zapewnia też wesparcie układu immunologicznego, zwłaszcza w sytuacjach stresowych (np. pobyt w hotelu) lub podczas infekcji zapotrzebowanie na witaminę C rośnie, a suplementacja może pomóc w utrzymaniu sprawnej odpowiedzi immunologicznej.

Podsumowanie

Reasumując odpowiedź brzmi: Nie, pies nie może syntetyzować witaminy C (kwasu askorbinowego) w swoim organizmie w wystarczających ilościach, pomimo posiadania genu niezbędnego do jej produkcji. Jest to kluczowe zagadnienie w fizjologii żywienia psów, które często prowadzi do nieporozumień.

Pies, podobnie jak człowiek, nie wytwarza samodzielnie witaminy C i jest zdany na jej źródła pokarmowe. Na szczęście, dzięki nowoczesnym dietom komercyjnym, niedobory są rzadkie. Suplementacja witaminą C u psów nie jest rutynowo konieczna, ale może odgrywać ważną, wspomagającą rolę w określonych stanach fizjologicznych i chorobowych, zawsze jednak powinna być wdrażana pod kontrolą lekarza weterynarii, aby uniknąć przedawkowania i ewentualnych działań niepożądanych (np. kamicy moczanowej).